Selin
New member
Sarkık Meme Hastalığı Nedir? Bir “Hastalık”tan Çok Daha Fazlasını Konuşmak
Bir kadının aynanın karşısında göğüslerine bakıp “Acaba normal mi?” diye düşünmesi, çoğu zaman yalnızca tıbbi bir soru değildir. O sorunun içinde yaş, annelik, kilo değişimi, cinsellik, beden algısı, partner beklentileri, sosyal medya, ekonomik imkânlar ve toplumun kadın bedenine yüklediği anlamlar da vardır. Üstelik “sarkık meme hastalığı” ifadesi bile başlı başına tartışılması gereken bir nokta.
Öncelikle önemli bir ayrım yapalım: Tıpta meme sarkıklığı genellikle meme pitozu (breast ptosis) olarak adlandırılır ve tek başına bir “hastalık” olmak zorunda değildir. Yaşlanma, gebelik, emzirme, kilo değişiklikleri, genetik özellikler ve cilt elastikiyetindeki değişimler memenin zaman içinde aşağı doğru yer değiştirmesine neden olabilir. Amerikan Plastik Cerrahlar Derneği de meme pitozunu bu tür doğal değişimlerle ilişkilendiriyor.
Dolayısıyla “sarkık meme hastalığı” derken aslında çoğu zaman normal bir anatomik değişimden söz ediyoruz. Sorun, bu değişimin toplum tarafından nasıl yorumlandığında başlıyor.
Meme Sarkması Gerçekten Tıbbi Bir Sorun mu?
Meme pitozunun derecesi kişiden kişiye değişir. Meme başının meme altı kıvrımına göre konumu, memenin şekli ve cilt fazlalığı gibi özellikler değerlendirilerek farklı derecelendirmeler yapılabilir. Meme dikleştirme ameliyatı, yani mastopeksi, fazla derinin çıkarılması ve meme dokusunun yeniden şekillendirilmesi yoluyla memenin daha yukarı konumlandırılmasını amaçlar.
Ancak burada “normal” ile “anormal” arasındaki sınırı dikkatle çizmek gerekiyor.
Örneğin gebelikten sonra memenin hacminin azalması veya aşağı doğru sarkması son derece yaygın bir biyolojik süreçtir. Büyük miktarda kilo veren bir kişinin cildinde gevşeme oluşması da şaşırtıcı değildir. Yaş ilerledikçe bağ dokularının ve cilt elastikiyetinin değişmesi yine doğal bir süreçtir. Bunların hiçbirisi tek başına kişinin bedeninin “bozulduğu” anlamına gelmez.
Buna rağmen estetik kültür bize farklı bir mesaj verebiliyor: Genç, dik, dolgun ve belirli oranlara sahip meme “ideal”; yaşla birlikte aşağı doğru değişen meme ise “düzeltilmesi gereken” meme olarak sunulabiliyor.
Tam da burada tıbbi kavram ile toplumsal norm birbirine karışıyor.
Kadın Bedeni Neden Sürekli “Düzeltilmesi Gereken” Bir Beden Gibi Görülüyor?
Toplumsal cinsiyet açısından bakıldığında meme sarkması tartışması yalnızca estetik cerrahi meselesi değildir. Kadın bedeninin tarih boyunca gençlik, doğurganlık ve cinsel çekicilik üzerinden değerlendirilmesiyle ilgilidir.
Kadınlardan aynı anda hem doğal yaşlanmaları hem de yaşlanmamış görünmeleri beklenebiliyor. Doğum yapmaları bekleniyor ama doğumun bedende bıraktığı izlerin görünmemesi isteniyor. Kilo vermeleri teşvik ediliyor ama hızlı kilo kaybının ciltte yaratabileceği değişimler çoğu zaman konuşulmuyor.
Bu çelişki özellikle annelik sonrasında belirginleşiyor.
Bir kadın hamilelik ve emzirme sürecinden geçiyor. Vücudu bebeği beslemek için biyolojik olarak değişiyor. Sonrasında ise aynı bedenden yeniden “gençlik öncesi” görüntüsüne dönmesi bekleniyor. Oysa tıbbi kaynaklar gebelik ve emzirmenin meme şeklinde ve hacminde kalıcı değişiklikler yaratabileceğini açıkça belirtiyor.
Burada kadınları estetik operasyon geçirmek istedikleri için eleştirmek de doğru değil.
Bir kadın ameliyat olmak isteyebilir ve bu karar tamamen meşru olabilir. Başka bir kadın hiçbir şey yaptırmak istemeyebilir. Bir başkası ise ekonomik koşullar nedeniyle istediği işlemi yaptıramayabilir. Özgürlük, yalnızca “ameliyat ol” veya “ameliyat olma” demek değildir; kişinin seçenekleri gerçekten değerlendirebilmesini sağlamaktır.
Kadınların Deneyimleri Neden Birbirinden Bu Kadar Farklı?
Meme sarkmasının kadınlar üzerindeki etkisini tek bir kalıba sokmak mümkün değil.
Bazı kadınlar için mesele tamamen estetiktir. Bazıları kıyafet seçerken yaşadığı zorluklardan rahatsız olabilir. Bazıları partnerinin yorumlarından etkilenebilir. Bazıları ise kendi bedenini aynada gördüğünde eskisinden farklı hissettiği için psikolojik olarak zorlanabilir.
Başka bir kadın içinse aynı fiziksel özellik hiçbir sorun oluşturmayabilir.
Bu farklılıkların her birine saygı göstermek gerekir.
Nitekim meme pitozunun kişilerin yaşam kalitesi üzerindeki etkisini inceleyen bir çalışmada, meme sarkmasının bireyler tarafından kayda değer bir sağlık yükü olarak değerlendirilebildiği gösterilmiş; ancak bunun kişinin eğitim düzeyi gibi faktörlerle de farklılaşabileceği belirtilmiştir. Aynı araştırmada ırk ve cinsiyet, cerrahi risk kabulünün bağımsız belirleyicileri olarak anlamlı bulunmamıştır.
Bu sonuç bize önemli bir şey söylüyor: Bir beden özelliğinin kişinin hayatındaki anlamı yalnızca bedenin kendisinden kaynaklanmıyor.
Sınıf Meselesi: “İstiyorsan Yaptır” Demek Gerçekten Yeterli mi?
Estetik cerrahi tartışmalarında sınıf faktörü çoğu zaman gözden kaçıyor.
Meme dikleştirme ameliyatı, cerrahi olduğu için maliyet, izin süresi, bakım ihtiyacı, ulaşım, doktor seçimi ve ameliyat sonrası kontroller gibi birçok ekonomik ve sosyal koşulu beraberinde getiriyor. Dolayısıyla yüksek gelirli bir kadın ile düşük gelirli bir kadının aynı beden kaygısını yaşaması, aynı seçeneklere sahip oldukları anlamına gelmiyor.
Birinin birkaç farklı cerrahla görüşüp ikinci görüş alması mümkün olabilirken, başka bir kadın işinden izin alamadığı için tek bir görüşmeyle karar vermek zorunda kalabilir. Birinin ameliyat sonrası dinlenebilmesi için ailesi veya ücretli desteği bulunabilirken, başka bir kadın ev içindeki bakım sorumlulukları nedeniyle bunu gerçekleştiremeyebilir.
Üstelik sağlık hizmetlerindeki eşitsizlikler yalnızca estetik cerrahiyle sınırlı değil.
Göğüs cerrahisi alanındaki araştırmalar, gelir, eğitim, sigorta ve sosyoekonomik durumun cerrahi hizmetlere erişimle ilişkili olabildiğini gösteriyor. Örneğin meme rekonstrüksiyonu üzerine yapılan büyük ölçekli bir araştırmada daha yüksek gelir, özel sigorta ve daha yüksek eğitim düzeyi ile rekonstrüksiyon alma olasılığı arasında ilişki bulunmuştur.
Meme küçültme operasyonlarına ilişkin araştırmalar da ırk ve sosyoekonomik durum açısından farklılıklar bulunduğunu ortaya koymuştur.
Bu çalışmalar doğrudan estetik amaçlı mastopeksi yaptıran bütün kadınlara genellenmemeli. Ancak bize sağlık hizmetlerinde “kişisel tercih” dediğimiz şeyin arkasında maddi kaynakların ve sağlık sisteminin önemli bir rol oynadığını gösteriyor.
Irk ve Etnisite: “Tek Bir Kadın Bedeni” Yok
Toplumsal cinsiyet analizine ırkı ve etnisiteyi eklemek de önemli.
Farklı topluluklarda beden güzelliğine ilişkin normlar aynı değildir. Göğüslerin büyüklüğü, biçimi, dolgunluğu veya yaşlanma belirtilerinin nasıl değerlendirildiği kültürden kültüre değişebilir.
Fakat burada da dikkatli olmak gerekiyor. “Şu etnik grup büyük göğüs ister”, “bu ırktan kadınlar sarkmayı önemsemez” gibi genellemeler hem bilimsel açıdan zayıf hem de stereotip üretici olur.
Araştırmalar sağlık hizmetlerinde ırk ve sosyoekonomik durumun birlikte ele alınması gerektiğini gösteriyor. Örneğin meme kanseri tedavisi üzerine yapılan büyük çalışmalar, siyah ve Hispanik kadınların bazı tedavi ve rekonstrüksiyon hizmetlerine erişiminde farklılıklar bulunduğunu ve bu farklılıkların sosyoekonomik durum ile sigorta kapsamıyla da bağlantılı olduğunu ortaya koyuyor.
Bir kadının aynanın karşısında göğüslerine bakıp “Acaba normal mi?” diye düşünmesi, çoğu zaman yalnızca tıbbi bir soru değildir. O sorunun içinde yaş, annelik, kilo değişimi, cinsellik, beden algısı, partner beklentileri, sosyal medya, ekonomik imkânlar ve toplumun kadın bedenine yüklediği anlamlar da vardır. Üstelik “sarkık meme hastalığı” ifadesi bile başlı başına tartışılması gereken bir nokta.
Öncelikle önemli bir ayrım yapalım: Tıpta meme sarkıklığı genellikle meme pitozu (breast ptosis) olarak adlandırılır ve tek başına bir “hastalık” olmak zorunda değildir. Yaşlanma, gebelik, emzirme, kilo değişiklikleri, genetik özellikler ve cilt elastikiyetindeki değişimler memenin zaman içinde aşağı doğru yer değiştirmesine neden olabilir. Amerikan Plastik Cerrahlar Derneği de meme pitozunu bu tür doğal değişimlerle ilişkilendiriyor.
Dolayısıyla “sarkık meme hastalığı” derken aslında çoğu zaman normal bir anatomik değişimden söz ediyoruz. Sorun, bu değişimin toplum tarafından nasıl yorumlandığında başlıyor.
Meme Sarkması Gerçekten Tıbbi Bir Sorun mu?
Meme pitozunun derecesi kişiden kişiye değişir. Meme başının meme altı kıvrımına göre konumu, memenin şekli ve cilt fazlalığı gibi özellikler değerlendirilerek farklı derecelendirmeler yapılabilir. Meme dikleştirme ameliyatı, yani mastopeksi, fazla derinin çıkarılması ve meme dokusunun yeniden şekillendirilmesi yoluyla memenin daha yukarı konumlandırılmasını amaçlar.
Ancak burada “normal” ile “anormal” arasındaki sınırı dikkatle çizmek gerekiyor.
Örneğin gebelikten sonra memenin hacminin azalması veya aşağı doğru sarkması son derece yaygın bir biyolojik süreçtir. Büyük miktarda kilo veren bir kişinin cildinde gevşeme oluşması da şaşırtıcı değildir. Yaş ilerledikçe bağ dokularının ve cilt elastikiyetinin değişmesi yine doğal bir süreçtir. Bunların hiçbirisi tek başına kişinin bedeninin “bozulduğu” anlamına gelmez.
Buna rağmen estetik kültür bize farklı bir mesaj verebiliyor: Genç, dik, dolgun ve belirli oranlara sahip meme “ideal”; yaşla birlikte aşağı doğru değişen meme ise “düzeltilmesi gereken” meme olarak sunulabiliyor.
Tam da burada tıbbi kavram ile toplumsal norm birbirine karışıyor.
Kadın Bedeni Neden Sürekli “Düzeltilmesi Gereken” Bir Beden Gibi Görülüyor?
Toplumsal cinsiyet açısından bakıldığında meme sarkması tartışması yalnızca estetik cerrahi meselesi değildir. Kadın bedeninin tarih boyunca gençlik, doğurganlık ve cinsel çekicilik üzerinden değerlendirilmesiyle ilgilidir.
Kadınlardan aynı anda hem doğal yaşlanmaları hem de yaşlanmamış görünmeleri beklenebiliyor. Doğum yapmaları bekleniyor ama doğumun bedende bıraktığı izlerin görünmemesi isteniyor. Kilo vermeleri teşvik ediliyor ama hızlı kilo kaybının ciltte yaratabileceği değişimler çoğu zaman konuşulmuyor.
Bu çelişki özellikle annelik sonrasında belirginleşiyor.
Bir kadın hamilelik ve emzirme sürecinden geçiyor. Vücudu bebeği beslemek için biyolojik olarak değişiyor. Sonrasında ise aynı bedenden yeniden “gençlik öncesi” görüntüsüne dönmesi bekleniyor. Oysa tıbbi kaynaklar gebelik ve emzirmenin meme şeklinde ve hacminde kalıcı değişiklikler yaratabileceğini açıkça belirtiyor.
Burada kadınları estetik operasyon geçirmek istedikleri için eleştirmek de doğru değil.
Bir kadın ameliyat olmak isteyebilir ve bu karar tamamen meşru olabilir. Başka bir kadın hiçbir şey yaptırmak istemeyebilir. Bir başkası ise ekonomik koşullar nedeniyle istediği işlemi yaptıramayabilir. Özgürlük, yalnızca “ameliyat ol” veya “ameliyat olma” demek değildir; kişinin seçenekleri gerçekten değerlendirebilmesini sağlamaktır.
Kadınların Deneyimleri Neden Birbirinden Bu Kadar Farklı?
Meme sarkmasının kadınlar üzerindeki etkisini tek bir kalıba sokmak mümkün değil.
Bazı kadınlar için mesele tamamen estetiktir. Bazıları kıyafet seçerken yaşadığı zorluklardan rahatsız olabilir. Bazıları partnerinin yorumlarından etkilenebilir. Bazıları ise kendi bedenini aynada gördüğünde eskisinden farklı hissettiği için psikolojik olarak zorlanabilir.
Başka bir kadın içinse aynı fiziksel özellik hiçbir sorun oluşturmayabilir.
Bu farklılıkların her birine saygı göstermek gerekir.
Nitekim meme pitozunun kişilerin yaşam kalitesi üzerindeki etkisini inceleyen bir çalışmada, meme sarkmasının bireyler tarafından kayda değer bir sağlık yükü olarak değerlendirilebildiği gösterilmiş; ancak bunun kişinin eğitim düzeyi gibi faktörlerle de farklılaşabileceği belirtilmiştir. Aynı araştırmada ırk ve cinsiyet, cerrahi risk kabulünün bağımsız belirleyicileri olarak anlamlı bulunmamıştır.
Bu sonuç bize önemli bir şey söylüyor: Bir beden özelliğinin kişinin hayatındaki anlamı yalnızca bedenin kendisinden kaynaklanmıyor.
Sınıf Meselesi: “İstiyorsan Yaptır” Demek Gerçekten Yeterli mi?
Estetik cerrahi tartışmalarında sınıf faktörü çoğu zaman gözden kaçıyor.
Meme dikleştirme ameliyatı, cerrahi olduğu için maliyet, izin süresi, bakım ihtiyacı, ulaşım, doktor seçimi ve ameliyat sonrası kontroller gibi birçok ekonomik ve sosyal koşulu beraberinde getiriyor. Dolayısıyla yüksek gelirli bir kadın ile düşük gelirli bir kadının aynı beden kaygısını yaşaması, aynı seçeneklere sahip oldukları anlamına gelmiyor.
Birinin birkaç farklı cerrahla görüşüp ikinci görüş alması mümkün olabilirken, başka bir kadın işinden izin alamadığı için tek bir görüşmeyle karar vermek zorunda kalabilir. Birinin ameliyat sonrası dinlenebilmesi için ailesi veya ücretli desteği bulunabilirken, başka bir kadın ev içindeki bakım sorumlulukları nedeniyle bunu gerçekleştiremeyebilir.
Üstelik sağlık hizmetlerindeki eşitsizlikler yalnızca estetik cerrahiyle sınırlı değil.
Göğüs cerrahisi alanındaki araştırmalar, gelir, eğitim, sigorta ve sosyoekonomik durumun cerrahi hizmetlere erişimle ilişkili olabildiğini gösteriyor. Örneğin meme rekonstrüksiyonu üzerine yapılan büyük ölçekli bir araştırmada daha yüksek gelir, özel sigorta ve daha yüksek eğitim düzeyi ile rekonstrüksiyon alma olasılığı arasında ilişki bulunmuştur.
Meme küçültme operasyonlarına ilişkin araştırmalar da ırk ve sosyoekonomik durum açısından farklılıklar bulunduğunu ortaya koymuştur.
Bu çalışmalar doğrudan estetik amaçlı mastopeksi yaptıran bütün kadınlara genellenmemeli. Ancak bize sağlık hizmetlerinde “kişisel tercih” dediğimiz şeyin arkasında maddi kaynakların ve sağlık sisteminin önemli bir rol oynadığını gösteriyor.
Irk ve Etnisite: “Tek Bir Kadın Bedeni” Yok
Toplumsal cinsiyet analizine ırkı ve etnisiteyi eklemek de önemli.
Farklı topluluklarda beden güzelliğine ilişkin normlar aynı değildir. Göğüslerin büyüklüğü, biçimi, dolgunluğu veya yaşlanma belirtilerinin nasıl değerlendirildiği kültürden kültüre değişebilir.
Fakat burada da dikkatli olmak gerekiyor. “Şu etnik grup büyük göğüs ister”, “bu ırktan kadınlar sarkmayı önemsemez” gibi genellemeler hem bilimsel açıdan zayıf hem de stereotip üretici olur.
Araştırmalar sağlık hizmetlerinde ırk ve sosyoekonomik durumun birlikte ele alınması gerektiğini gösteriyor. Örneğin meme kanseri tedavisi üzerine yapılan büyük çalışmalar, siyah ve Hispanik kadınların bazı tedavi ve rekonstrüksiyon hizmetlerine erişiminde farklılıklar bulunduğunu ve bu farklılıkların sosyoekonomik durum ile sigorta kapsamıyla da bağlantılı olduğunu ortaya koyuyor.